Pomiary pola elektromagnetycznego a organizacja stanowiska pracy - o co w tym chodzi?
Pomiary pola elektromagnetycznego (PEM) często kojarzą się z techniczną procedurą, którą należy okresowo wykonywać w celu spełnienia wymogów prawnych.
Tymczasem to jedno z narzędzi, które naprawdę pomaga zrozumieć, jak wygląda środowisko pracy i w jakim stopniu pracownicy są narażeni na pole elektromagnetyczne.
Wyniki pomiarów umożliwiają podejmowanie działań prewencyjnych, które chronią zdrowie pracowników i zapewniają przestrzeganie przepisów BHP.
Zestawienie danych pomiarowych z tym, co dzieje się na stanowisku na co dzień, daje pełny obraz sytuacji i pozwala podejmować świadome decyzje.
- Planowanie stanowiska pracy
Znając poziomy pola elektromagnetycznego, można wprowadzić drobne, ale bardzo skuteczne zmiany, takie jak na przykład:
▸ przesunięcie stanowiska o kilkadziesiąt centymetrów
▸ zmiana strony lub kierunku, z której pracownik wykonuje czynność, tak aby nie stał bezpośrednio przy źródle pola
▸ inna trasa prowadzenia przewodów elektrycznych
▸ odsunięcie pracownika od źródła pola.
Często to właśnie niewielkie korekty powodują wyraźną różnicę w poziomie narażenia.
- Określenie czasu przebywania w strefach
W miejscach, gdzie poziom PEM jest wyższy, nie zawsze trzeba wprowadzać zakazy. Pomiary pozwalają ustalić zasady dostosowane do realnych warunków, na przykład:
▸ dopuszczalny czas narażenia pracownika w obszarze oddziaływania pola
▸ rotacja pracowników
▸ krótkie przerwy w pracy.
Takie podejście sprawia, że ochrona pracowników opiera się na danych, a nie na domysłach.
- Oznakowanie stref i instrukcje dla pracowników
Wyniki pomiarów stanowią podstawę do wyznaczenia stref narażenia i przygotowania jasnych zasad. To obejmuje m.in.:
▸ naklejki i tablice informacyjne
▸ oznaczenia na podłodze lub przy urządzeniach
▸ krótkie instrukcje postępowania w danej strefie
Dzięki temu pracownicy wiedzą, gdzie mogą przebywać bez ograniczeń, a gdzie obowiązują dodatkowe zasady.
- Planowanie zmian i inwestycji
Jeżeli pomiary wskazują na podwyższone wartości PEM, można rozważyć:
▸ wymianę urządzeń lub ich ekranowanie
▸ reorganizację przestrzeni
▸ przebudowę instalacji.
To pozwala skoncentrować działania i środki tam, gdzie są one najbardziej potrzebne.
Jak wygląda organizacja stanowiska po pomiarach?
▸ analiza wyników - laboratorium określa poziomy pola i wyznacza zasięgi stref ochronnych
▸ ocena pracy pracownika - czas spędzany w poszczególnych strefach i wykonywane czynności
▸ dobór działań ochronnych - przesunięcie stanowiska, zmiana trasy kabli, rotacja, przerwy
▸ wdrożenie i komunikacja - jasne zasady postępowania i widoczne oznaczenia stref
▸ aktualizacja - weryfikacja po zmianach maszyn, instalacji lub organizacji pracy.
Pomiary PEM a przepisy
Ocena narażenia na pola elektromagnetyczne jest w Polsce obowiązkiem wynikającym z przepisów BHP. Rozporządzenie określa,
co pracodawca musi zrobić, m.in.:
▸ zidentyfikować źródła PEM
▸ wykonać pomiary zgodnie z metodyką
▸ wyznaczyć strefy narażenia
▸ wprowadzić działania ograniczające ekspozycję, jeśli wartości odniesienia są przekroczone.
Spełnienie wymogów prawnych to tylko pierwszy krok.
Prawdziwa korzyść płynie z praktycznego wykorzystania wyników pomiarów.
Podsumowanie
W całym procesie chodzi o to, żeby stanowisko pracy było naprawdę bezpieczne, jeśli występuje narażenie na pole elektromagnetyczne.
Pomiary PEM pokazują, gdzie ekspozycja jest wyższa, jak pracownik porusza się w przestrzeni i które elementy wymagają korekty.
